Talantaaly Bakchiev - Transcription Three
Ìý
T3
Talantaaly Bakchiev, 'Birth of Manas', recorded 22 December 2017
Audiovisual recording by Kamila Baimuratova [available]
Transcription below by Alymkan Jeenbekova
Ìý
| Ìý | Ìý | Кечээ көргөн бүгүн жок, |
| Ìý | Ìý | Алдамчы экен дүйнө бок, |
| Ìý | Ìý | Бүгүн көргөн эртең жок, |
| Ìý | Ìý | Ушундай экен дүйнө шок. |
| 5 | Ìý | Жараткандын бергенин, |
| Ìý | Ìý | Жазбай айтып берейин, |
| Ìý | Ìý | Жараткан билет ким билет, |
| Ìý | Ìý | Жараткандын бергенин, |
| Ìý | Ìý | Жаңылбай айтып кетейин, |
| 10 | Ìý | Кудай билет ким билет, |
| Ìý | Ìý | Кудайымдын бергенин. |
| Ìý | Ìý | Кут кылып айтып кетейин, |
| Ìý | Ìý | Эгем билет ким билет, |
| Ìý | Ìý | Эгемимдин бергенин, |
| 15 | Ìý | Эбин таап берейин, |
| Ìý | Ìý | Жараткандын иши экен, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Кечээ Караган өтүп кеткенде, |
| Ìý | Ìý | Кайрылгыс чын жайды, |
| 20 | Ìý | Кайран киши көргөндө, |
| Ìý | Ìý | Калың кыргыз мура журт, |
| Ìý | Ìý | Кары менен жашы бар, |
| Ìý | Ìý | Каңгырап ыйлап калганда: |
| Ìý | Ìý | “Кокуй эми кантем?” — деп, |
| 25 | Ìý | Кара журттун баарысы, |
| Ìý | Ìý | Какшап ыйлап калганда, |
| Ìý | Ìý | Кара кийип кан жутуп, |
| Ìý | Ìý | Зар какшап ыйлап калганда, |
| Ìý | Ìý | Калың кыргыз журтубуз, |
| 30 | Ìý | Туш тарапка чачылып, |
| Ìý | Ìý | Чамындыдай быркырап, |
| Ìý | Ìý | Жаш келиндер чыркырап, |
| Ìý | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде бай Жакып, |
| 35 | Ìý | Ороздунун уулу экен, |
| Ìý | Ìý | Кең Алтайда жатканда, |
| Ìý | Ìý | Жети жылдай өтүптүр, |
| Ìý | Ìý | Жетпей жүргөн бу Жакып, |
| Ìý | Ìý | Жетилип калган кези бу, |
| 40 | Ìý | Качыр минген бу Жакып, |
| Ìý | Ìý | Тулпар минген кези бу, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Заары жетип кудайга, |
| Ìý | Ìý | «Кантем кокуй кантем,— деп, |
| 45 | Ìý | Жашым барат өйдөлөп, |
| Ìý | Ìý | Бу жалгандын өзүнөн, |
| Ìý | Ìý | Куу баш болуп өтөмбү? |
| Ìý | Ìý | Кыямат жайды көрөмбү? |
| Ìý | Ìý | Аркамда калар бала жок, |
| 50 | Ìý | Арман күнүм кантем,— деп, |
| Ìý | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Маңдайга жазган ушу»,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошентип турганда, |
| Ìý | Ìý | Боюна бүтүп Чыйырды, |
| 55 | Ìý | Чымындай жаны чыркырап, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудай,— деп, |
| Ìý | Ìý | Жаратканым жалгаса, |
| Ìý | Ìý | Ушу турган Жакыпка, |
| Ìý | Ìý | Уул тууп берсем,— деп, |
| 60 | Ìý | Мына ошондо кайран жан, |
| Ìý | Ìý | Сураганы кудайдан, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудай,— деп, |
| Ìý | Ìý | Неге мени кем кылдың? |
| Ìý | Ìý | Согончогум канабай, |
| 65 | Ìý | Соолуп кетип барамын, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип турганда, |
| Ìý | Ìý | Боюна бүтүп зайыптын, |
| Ìý | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Баралына келиптир, |
| 70 | Ìý | Эки бетин нур чалып, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн энекең, |
| Ìý | Ìý | Толгоо тартар күнү экен, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудай,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо энекең, |
| 75 | Ìý | Миң күндөрдүн бири бу, |
| Ìý | Ìý | Жараткандын күнү бу, |
| Ìý | Ìý | Бейшембинин күнү экен, |
| Ìý | Ìý | Жуманын кадыр түнү экен, |
| Ìý | Ìý | Миң күндөрдүн күнү экен, |
| 80 | Ìý | Таң кашкайып сүрөрдө, |
| Ìý | Ìý | Таң Чолпон жылдыз кирээрде, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде Чыйырды, |
| Ìý | Ìý | Он эки канат кең өргөө, |
| Ìý | Ìý | Он эки кабат төйшөктө, |
| 85 | Ìý | Эчтеме менен иши жок, |
| Ìý | Ìý | Катуу уйкуда жатканда, |
| Ìý | Ìý | Коңурукту кош тартып, |
| Ìý | Ìý | Оң капталда бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Сунган буту тартылбай, |
| 90 | Ìý | Жумган көзү ачылбай, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Катуу уйкуну салганда, |
| Ìý | Ìý | Кайран энең Чыйырды, |
| Ìý | Ìý | Чымындай жаны чыркырап, |
| 95 | Ìý | Уйкудан чыкты буркурап, |
| Ìý | Ìý | Түшүм эми кантем,— деп, |
| Ìý | Ìý | Маңдайга жазган ушу,— деп, |
| Ìý | Ìý | Уйкудан чочуп ойгонуп, |
| Ìý | Ìý | Оң жагына обдулуп, |
| 100 | Ìý | Ообун таппай уйкунун, |
| Ìý | Ìý | Оң жагын караса, |
| Ìý | Ìý | Оңбогур Жакып жатыптыр, |
| Ìý | Ìý | Соолуй жатып Чыйырды, |
| Ìý | Ìý | Сол жагына толгонуп, |
| 105 | Ìý | Сообун таппай уйкунун, |
| Ìý | Ìý | Сол жагы менен караса |
| Ìý | Ìý | Солгуур дүйнөң ушу экен, |
| Ìý | Ìý | Үрүл-бүрүл чогуу бар, |
| Ìý | Ìý | Коломто күйүп туруптур, |
| 110 | Ìý | Муну көрүп энекең, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Бай Жакыпты ойготуп, |
| Ìý | Ìý | Оң колунан бек тартса, |
| Ìý | Ìý | Ойгонуп койбойт бай Жакып, |
| 115 | Ìý | Айланайын байым,— деп, |
| Ìý | Ìý | Оң колунан бек тартса, |
| Ìý | Ìý | Ойгонуп койбойт бу Жакып, |
| Ìý | Ìý | Айланайын байым,— деп, |
| Ìý | Ìý | Азыр жатып түш көрдүм, |
| 120 | Ìý | Ойгонсоң боло уу Жакып, |
| Ìý | Ìý | Азыр жатып иш көрдүм, |
| Ìý | Ìý | Адам көргүс түш көрдүм, |
| Ìý | Ìý | Бул эмине болуучу, |
| Ìý | Ìý | Бул түшүмдү жооруучу. |
| 125 | Ìý | Көзүнүн жашы онталаа, |
| Ìý | Ìý | Мурдунун суусун тарталбай, |
| Ìý | Ìý | Көзүнүн жашын арталбай, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо энекең, |
| Ìý | Ìý | Бай Жакыпты ойготсо, |
| 130 | Ìý | Ойгонуп койбойт Бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Олдо бирде дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Оргуштаган жалган ай, |
| Ìý | Ìý | Неге мени кем кылдың, |
| Ìý | Ìý | Ооо жараткан кудай ай, |
| 135 | Ìý | Бул эминенин гана кокуй белгиси? |
| Ìý | Ìý | Жараткандын пендеси, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошондо энекең, |
| Ìý | Ìý | Бай Жакыпты ойготуп, |
| Ìý | Ìý | Айтып турат гана мындай деп: |
| 140 | Ìý | «Таң кашкайып сүрөрдө, |
| Ìý | Ìý | Таң Чолпон гана жылдыз кирээрде, |
| Ìý | Ìý | Таңга маал түш көрдүм, |
| Ìý | Ìý | Таңгала турган иш көрдүм, |
| Ìý | Ìý | Айланайын байым,— деп, |
| 145 | Ìý | Бул түшүмдү жооруучу, |
| Ìý | Ìý | Бул эмине болуучу? |
| Ìý | Ìý | Менин атам Бакберген |
| Ìý | Ìý | Өзү кудай жолунда, |
| Ìý | Ìý | Аса-таяк колунда, |
| 150 | Ìý | Сол колунда атамдын, |
| Ìý | Ìý | Бышкан кызыл алма бар, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кызым,— деп, |
| Ìý | Ìý | Көз жарып алгын аман,— деп, |
| Ìý | Ìý | Алмасын сунуп турганы, |
| 155 | Ìý | Сунган алма менде,— деп, |
| Ìý | Ìý | Айланайын атакем, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Бата кылып «оомийин», |
| Ìý | Ìý | Көздөн кайым болду эле, |
| 160 | Ìý | Бул эмине болуучу? |
| Ìý | Ìý | Бул түшүмдү жооруучу, |
| Ìý | Ìý | Айланайын байым,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо Чыйырды, |
| Ìý | Ìý | Атакем Бакберген, |
| 165 | Ìý | Бу д үйнөдөн кеткени, |
| Ìý | Ìý | Жети жылдай болду эле, |
| Ìý | Ìý | Жети жылдан бер карай, |
| Ìý | Ìý | Алдынан өтпөдүм, |
| Ìý | Ìý | Арбагын көрбөдүм. |
| 170 | Ìý | Атакемдин арбагы, |
| Ìý | Ìý | Касиеттүү экен го, |
| Ìý | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Арбагын бир сыйлап, |
| Ìý | Ìý | Курмандыкка мал чалып, |
| 175 | Ìý | Алдынан өтүп албадым, |
| Ìý | Ìý | Айланайын байым,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо энекең, |
| Ìý | Ìý | Бай Жакыпка муну айтса, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде бай Жакып, |
| 180 | Ìý | Эки көзүн ушалап, |
| Ìý | Ìý | Уйкудан чочуп ойгонуп, |
| Ìý | Ìý | Сунган бутун тартты,— дейт, |
| Ìý | Ìý | Жумган көзүн ачты,— дейт, |
| Ìý | Ìý | Кагынып, силкинип, |
| 185 | Ìý | Мына ошондо бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Он эки кабат төшөктөн, |
| Ìý | Ìý | Сурулуп эми чыкты,— дейт, |
| Ìý | Ìý | Ак дамбалчаң курган жан, |
| Ìý | Ìý | Аттап-буттап чыкты,— дейт, |
| 190 | Ìý | Үйдөн чыгып бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | «Акбалталап» чакырып, |
| Ìý | Ìý | Бакырыгы баш жарып, |
| Ìý | Ìý | Олдо-бүлдө дүйнө ай, |
| Ìý | Ìý | Оргуштаган жалган ай, |
| 195 | Ìý | Балта, Балта, Балта,— деп, |
| Ìý | Ìý | Кайда кеттиң Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Бери келчи жаныма, |
| Ìý | Ìý | Катынымды жин урду, |
| Ìý | Ìý | Жин урганда дин урду, |
| 200 | Ìý | Ооңбогур зайыпты, |
| Ìý | Ìý | Олдо-бүлдө дүйнө ай, |
| Ìý | Ìý | Ооо оңбай калды болду эми. |
| Ìý | Ìý | Атаңдын көрү дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Эптеп тапкан малымды, |
| 205 | Ìý | Ээбин таап салдыбы? |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Сары эсеп сараң жан, |
| Ìý | Ìý | Ар качандан бир качан, |
| 210 | Ìý | Жетим менен жесирге, |
| Ìý | Ìý | Чычкак улак бербеген, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондой жайы бар, |
| Ìý | Ìý | Сараңдыгы болжосуз, |
| Ìý | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| 215 | Ìý | Эптеп тапкан малымдын, |
| Ìý | Ìý | Эсебин эми тапты,— деп, |
| Ìý | Ìý | Кудай урган катынды, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Мени кокуй жин урду, |
| 220 | Ìý | Ушу турган катындын, |
| Ìý | Ìý | Азабын жаман тарттым,— деп, |
| Ìý | Ìý | Арман күнгө баттым,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Акбалтага муну айтса, |
| 225 | Ìý | Ошо кезде Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Акчайымдын койнунан, |
| Ìý | Ìý | Аттап-буттап келди,— дейт, |
| Ìý | Ìý | Айланайын байым,— деп, |
| Ìý | Ìý | Кандай шумдук болду,— деп, |
| 230 | Ìý | Капталымда калмак бар, |
| Ìý | Ìý | Калмактар каптап келдиби? |
| Ìý | Ìý | Кыр жагымда кытай бар, |
| Ìý | Ìý | Кыргын салып келдиби? |
| Ìý | Ìý | Маңдайымда манжуу бар, |
| 235 | Ìý | Манжуулар келдиби? |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Кандай шумдук болду,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Мунуң айтып турганда, |
| 240 | Ìý | Ошо кезде бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Акбалтага муну айтат: |
| Ìý | Ìý | «Кокуй, кокуй каран күн, |
| Ìý | Ìý | Катынымды жин урду, |
| Ìý | Ìý | Эми кокуй кантейин? |
| 245 | Ìý | Жети жылдын ичинде, |
| Ìý | Ìý | Жетти го менин түбүмө, |
| Ìý | Ìý | Эптеп тапкан малымдын, |
| Ìý | Ìý | Эсебин тапты го, |
| Ìý | Ìý | Минте берсе оңбойт го, |
| 250 | Ìý | Ушу турган катындын, |
| Ìý | Ìý | Тирүүсүнөн өлгөнү, |
| Ìý | Ìý | Артыгыраак өзүмө, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошондо курган жан |
| Ìý | Ìý | Тууй турган баласы, |
| 255 | Ìý | Туйгун болсо кандай,— деп, |
| Ìý | Ìý | Ушу турган байбиче, |
| Ìý | Ìý | Атаңдын көрү дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Азапты салды башыма, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошондо жарыктык, |
| 260 | Ìý | Мунуң минтип турганда, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде курган жан, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн Балтага, |
| Ìý | Ìý | Бай Жакып айтат мындай деп: |
| Ìý | Ìý | «Айта турган кебим бу, |
| 265 | Ìý | Айланайын Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Карагырдын оюнда, |
| Ìý | Ìý | Калың жылкы бар эле, |
| Ìý | Ìý | Ал кара жылкы ичинде, |
| Ìý | Ìý | Сары-Аладан сандан бар, |
| 270 | Ìý | Көк-Аладан көптөн бар, |
| Ìý | Ìý | Кара-Аладан канча бар? |
| Ìý | Ìý | Ушу калың жылкыдан, |
| Ìý | Ìý | Ай-туякка чалууга, |
| Ìý | Ìý | Алып келчи ылайыктуу, |
| 275 | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Курмандыкка чалууга, |
| Ìý | Ìý | Төп келген мал алып кел, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Ата-бабаң арбактын, |
| 280 | Ìý | Алдынан өтүп алайын, |
| Ìý | Ìý | Кайнатам эле Бакберген, |
| Ìý | Ìý | Бакбергендин алдынан, |
| Ìý | Ìý | Бүгүн өтүп алайын, |
| Ìý | Ìý | Курмандыкка мал чалып, |
| 285 | Ìý | Ай туякка мал чалып, |
| Ìý | Ìý | Аарыңа өтөйүн, |
| Ìý | Ìý | Андан кийин көрөйүн, |
| Ìý | Ìý | Бу катынымды жин урду, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| 290 | Ìý | Деп,— ошентип бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Акбалтага муну айтса, |
| Ìý | Ìý | Макул, макул, макул,— деп, |
| Ìý | Ìý | Айтканыңдай кылам,— деп, |
| Ìý | Ìý | Кагылайын бай Жакып, |
| 295 | Ìý | Капа болбо кантет,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Астындагы минери, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн баягы, |
| Ìý | Ìý | Көк-Чолок сындуу ат экен, |
| 300 | Ìý | Көк-Чолоктун үстүнө, |
| Ìý | Ìý | Ашып-шашып кийинип, |
| Ìý | Ìý | Үзөнгүсүн теппестен, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Шамдагайы билинип, |
| 305 | Ìý | Ат үстүнө минди,— дейт, |
| Ìý | Ìý | Атты эми камчылап, |
| Ìý | Ìý | Аркы-терки койгулап, |
| Ìý | Ìý | Үзөнгүсүн ургулап, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо Акбалта, |
| 310 | Ìý | Кудай бетин салбай кал, |
| Ìý | Ìý | Жөнөп калды көрдүңбү? |
| Ìý | Ìý | Карагырдын оюна, |
| Ìý | Ìý | Эми аны коюп туралы, |
| Ìý | Ìý | Үйдө жаткан Чыйырды, |
| 315 | Ìý | Ошондон кабар алалы, |
| Ìý | Ìý | Жаш баладай буркурап, |
| Ìý | Ìý | Чымындай жаны чыркырап, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн Чыйырды, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде буркурап, |
| 320 | Ìý | Ыйлап турду кантейин? |
| Ìý | Ìý | Оо жараткан кудайым, |
| Ìý | Ìý | Кантейин кокуй кантейин? |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Төрөй турган маалым,— деп, |
| 325 | Ìý | Ушу турган баламды, |
| Ìý | Ìý | Аман-эсен көз жарсам, |
| Ìý | Ìý | Аман-эсен төрөсөм, |
| Ìý | Ìý | Андан кийин көрөйүн, |
| Ìý | Ìý | Өлсөң өлүп көрөйүн, |
| 330 | Ìý | Өлүмдүн оозун ачайын, |
| Ìý | Ìý | Ажалдын ушу азуусун, |
| Ìý | Ìý | Азуусуна батайын, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип Чыйырды, |
| Ìý | Ìý | Айтып турса мындай кеп, |
| 335 | Ìý | Ошо кезде гана жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Сооротуп турду гана бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Койгун эми койгун,— деп, |
| Ìý | Ìý | Аман-эсен көз жарсаң, |
| Ìý | Ìý | Алтайдын гана элин чогултуп, |
| 340 | Ìý | Тогуз күнү той кылып, |
| Ìý | Ìý | Мен тоо башында гана топоздон, |
| Ìý | Ìý | Токсонду гана эми алдырам, |
| Ìý | Ìý | Жылгадагы жылкыдан, |
| Ìý | Ìý | Жетимишти гана чалдырам, |
| 345 | Ìý | Колотумда гана коюм бар, |
| Ìý | Ìý | Короо-короо кой союп, |
| Ìý | Ìý | Мен алдыңан гана өтөм атаңдын, ооо |
| Ìý | Ìý | Кудайдын гана кылган иши экен, |
| Ìý | Ìý | Аян гана болуп арбактан, |
| 350 | Ìý | Кабар келип кайыптан, |
| Ìý | Ìý | Айланайын гана ой байбиче, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Чыйырдыга муну айтса, |
| 355 | Ìý | Ошо кезде энекең, |
| Ìý | Ìý | Көзүнөн жашын артты,— дейт, |
| Ìý | Ìý | Мурдунун суусун тартты,— дейт, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Ушу турган энекең, |
| 360 | Ìý | Куурсагын бек сылап, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудайым, |
| Ìý | Ìý | Жараткан жалгыз мен жалгыз, |
| Ìý | Ìý | Курсагымда сен жалгыз, |
| Ìý | Ìý | Аман-эсен төрөлсөң, |
| 365 | Ìý | Айланайын балам,— деп, |
| Ìý | Ìý | Тилегеним ушу,— деп, |
| Ìý | Ìý | Кудайымдын алдына, |
| Ìý | Ìý | Курман болуп кетем,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо энекең, |
| 370 | Ìý | Жаратканга жалынып, |
| Ìý | Ìý | Умай энем ула,— деп, |
| Ìý | Ìý | Жаратканым жалгаа,— деп, |
| Ìý | Ìý | Чоң Алтайдын ээси бар, |
| Ìý | Ìý | Алтай ээси колдо,— деп, |
| 375 | Ìý | Мына ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн энекең, |
| Ìý | Ìý | Ичинен келме келтирип, |
| Ìý | Ìý | Асманды карап телмирип, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| 380 | Ìý | Бүгүн бир мени колдо,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошентип алганда, |
| Ìý | Ìý | Эми аны коюп туралы, |
| Ìý | Ìý | Кечээ кеткен Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Ошондок кабар алалы, |
| 385 | Ìý | Ошо кездең Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Эки күндүк жол экен, |
| Ìý | Ìý | Күн эки күн жол жүрүп, |
| Ìý | Ìý | Ат аябай мол жүрүп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо жарыктык, |
| 390 | Ìý | Жебе менен жарышып, |
| Ìý | Ìý | Жел менен алышып, |
| Ìý | Ìý | Астындагы Көкчолок, |
| Ìý | Ìý | Көкчолок атын ургулап, |
| Ìý | Ìý | Жетип барды көрдүңбү? |
| 395 | Ìý | Карагырдын оюна, |
| Ìý | Ìý | Ал Карагырдын оюнда, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудайым, |
| Ìý | Ìý | Жети жылдын ичинде, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн бай Жакып, |
| 400 | Ìý | Манжууларга кайрылып, |
| Ìý | Ìý | Калмактарга кайрылып, |
| Ìý | Ìý | Эптеп тапкан мүлк сатып, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Малга эми алмашып, |
| 405 | Ìý | Мал күттү көрдүңбү? |
| Ìý | Ìý | Жердин үстүн чийдирип, |
| Ìý | Ìý | Аштык айдап бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Данын эми алмашып, |
| Ìý | Ìý | Тыргоот менен солоңго: |
| 410 | Ìý | “Малдуу болдум мен эми |
| Ìý | Ìý | Короо-короо малым бар, |
| Ìý | Ìý | Күтө турган өзүм,— деп, |
| Ìý | Ìý | Өттүп кетсем дүйнөдөн, |
| Ìý | Ìý | Малдын ээси ким болот? |
| 415 | Ìý | Ээси турса кандай,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Заары какшап кудайга, |
| Ìý | Ìý | Айтып турган арманын, |
| Ìý | Ìý | Жакыптын жайы ушундай, |
| 420 | Ìý | Көркөмүн көрсөң момундай, |
| Ìý | Ìý | Жети жылдын ичинде, |
| Ìý | Ìý | Жердин үстүн каздырып, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Алтын-күмүш алдырып, |
| 425 | Ìý | Манжууларга барган,— дейт, |
| Ìý | Ìý | Калмактарга кайрылып, |
| Ìý | Ìý | Алтын берип ат алып, |
| Ìý | Ìý | Күмүш берип кой алып, |
| Ìý | Ìý | Мына ошентип бай Жакып, |
| 430 | Ìý | Эптеп жүрүп жарыган, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Короо-короо кой болуп, |
| Ìý | Ìý | Жылгада толгон жылкы бар, |
| Ìý | Ìý | Тоо башында топоз бар, |
| 435 | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Жети жылдын ичинде, |
| Ìý | Ìý | Жетилип калган бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Карагырга барганда, |
| 440 | Ìý | Баягы эптеп тапкан малынын, |
| Ìý | Ìý | Санын санга салганда, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде карасаң, |
| Ìý | Ìý | Сандаган жылкы жайнаган, |
| Ìý | Ìý | Жети миңдей жылкы бар, |
| 445 | Ìý | Жети миңдей жылкыны, |
| Ìý | Ìý | Кайтарып жүргөн жылкычы, |
| Ìý | Ìý | Жетимиштей бар экен, |
| Ìý | Ìý | Оо жараткан кудурет, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо бай Жакып, |
| 450 | Ìý | Бай Жакыптын буйругу, |
| Ìý | Ìý | Эки кылаар ал барбы? |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошондо Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Жылкычы башы Ыйманга, |
| Ìý | Ìý | Кайрылып айтат мындай деп: |
| 455 | Ìý | «Оо Ыйманым, Ыйманым, |
| Ìý | Ìý | Кайда кетти жыйганың? |
| Ìý | Ìý | Айтып келчи өзүмө, |
| Ìý | Ìý | Бери келчи өзүмө, |
| Ìý | Ìý | Айта турган сөзүм бар, |
| 460 | Ìý | Бай Жакыптын буйругу, |
| Ìý | Ìý | Кечээ жоокерчилик заманда, |
| Ìý | Ìý | Эки кылар ал барбы? |
| Ìý | Ìý | Айта турган кеп ушу, |
| Ìý | Ìý | Калың жылкы ичинен, |
| 465 | Ìý | Курмандыкка чалууга, |
| Ìý | Ìý | Ылайыктуу мал тапкын, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип тургуча, |
| Ìý | Ìý | Айтып оозун жыйгыча, |
| Ìý | Ìý | Калың жылкы четинде, |
| 470 | Ìý | Өөзүнчө бөлүнүп, |
| Ìý | Ìý | Көрүнгөндө көрүнүп, |
| Ìý | Ìý | Көрүнбөсө тим эле, |
| Ìý | Ìý | Камбар ата, Кара-Айгыр, |
| Ìý | Ìý | Кара-Айгырдын өзүндөй, |
| 475 | Ìý | Бөлүнүп турган көзү экен, |
| Ìý | Ìý | Кайыбынан кабылып, |
| Ìý | Ìý | Дарып кеткен кези экен, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн баягы, |
| Ìý | Ìý | Баягы Кула бээ көрүнүп, |
| 480 | Ìý | Кула бээни көргөндө, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Ыйманга айтат мындай деп: |
| Ìý | Ìý | «Ушу турган Кула бээ, |
| Ìý | Ìý | Курмандыкка чалганга, |
| 485 | Ìý | Ылайыктуу мал экен, |
| Ìý | Ìý | Башына нокто салып кел, |
| Ìý | Ìý | Адал өзүмө алып кел, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип тургуча, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде Ыйманың |
| 490 | Ìý | сабылып туруп мындай дейт: |
| Ìý | Ìý | «Айланайын Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Бир карыш болгон желини, |
| Ìý | Ìý | Тууй турган маалы,— деп, |
| Ìý | Ìý | Арнап койгон мал эле, |
| 495 | Ìý | Байбичең эркек төрөсө, |
| Ìý | Ìý | Энчилеп берсем өзүм»,— деп, |
| Ìý | Ìý | Айтарым гана ушул Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Жакшылыкка жарайт,— деп, |
| Ìý | Ìý | Ээ арнап жүргөн гана мал элең, |
| 500 | Ìý | Айланайын гана кудурет, |
| Ìý | Ìý | Маңдайга жазган ушу,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо гана Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Калың жылкынын гана ортодо, |
| Ìý | Ìý | Камбар ата дарыган, |
| 505 | Ìý | Кайыбынан гана кабылган, |
| Ìý | Ìý | Касиеттүү гана Торайгыр, ууу |
| Ìý | Ìý | Торайгырды гана көрдү,— дейт, |
| Ìý | Ìý | Тоомуктай болгон мал экен, |
| Ìý | Ìý | Ушу курмандыкка гана чалуугаң, |
| 510 | Ìý | Төп келүүчү гана жан экен, |
| Ìý | Ìý | Бай Жакыпка барайын, |
| Ìý | Ìý | Мына айтканыңды гана кылдым,— деп, |
| Ìý | Ìý | Курмандыкка гана чалгын,— деп, |
| Ìý | Ìý | Бир мактанып гана айтайын, |
| 515 | Ìý | Издегениң табылды, |
| Ìý | Ìý | Каалаганың гана кабылдың, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Ичинен ойлоп мындай кеп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо жарыктык, |
| 520 | Ìý | Жылкыны барып аралап, |
| Ìý | Ìý | Башына салды айгырдын, |
| Ìý | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Күмүштөн куйган ноктону, |
| Ìý | Ìý | Эми салып башына, |
| 525 | Ìý | Жети акаң алып алды,— дейт, |
| Ìý | Ìý | Ушу турган баягы, |
| Ìý | Ìý | Эки бөйрөк бел экен, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн Жакыптын, |
| Ìý | Ìý | Жердеп турган жери экен, |
| 530 | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Кана эмесе жөнөң,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Камчы салып атына, |
| Ìý | Ìý | Үзөңгүсүн теминип, |
| 535 | Ìý | Жети акаң алып айгырды, |
| Ìý | Ìý | Эми жөнөп калган,— дейт, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Күн эки күн жол жүрдү, |
| Ìý | Ìý | Ат аябай мол жүрдү, |
| 540 | Ìý | Эми аны коюп туралы, |
| Ìý | Ìý | Айылда күткөн баягы, |
| Ìý | Ìý | Бай Жакыптын өзүнөн, |
| Ìý | Ìý | Ошондон кабар алалы. |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде бай Жакып, |
| 545 | Ìý | Өөдө-төмөн көп басып, |
| Ìý | Ìý | Ары-бери эп басып, |
| Ìý | Ìý | Кайда кеттиң Акбалта? |
| Ìý | Ìý | Капталымда калмак бар, |
| Ìý | Ìý | Калмактар кармап алдыбы? |
| 550 | Ìý | Колуна кишен салдыбы? |
| Ìý | Ìý | Кыр жагымда кытай бар, |
| Ìý | Ìý | Кытайга кире качтыбы? |
| Ìý | Ìý | Кайда кеттиң Акбалта? |
| Ìý | Ìý | Келе турган маал эле, |
| 555 | Ìý | Келбей турат кантет,— деп, |
| Ìý | Ìý | Минте берсе болбойт,— деп, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошондо бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Маңдайымда манжуу бар, |
| Ìý | Ìý | Манжуулардын баарысы, |
| 560 | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Акбалтаны аңдышып, |
| Ìý | Ìý | Моюнуна кишен салдыбы? |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Туткундап алды Балтаны, |
| 565 | Ìý | Мына ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Кантем кокуй кантемин? |
| Ìý | Ìý | Кандай айла теремин? |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Өөдө-төмөн көп басып, |
| 570 | Ìý | Кейип-кепчип алган,— дейт, |
| Ìý | Ìý | Күңгүрөнүп күүлөнүп, |
| Ìý | Ìý | Ичинен Жакып сүйлөнүп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошентип турганда, |
| Ìý | Ìý | Ал аңгыча болгон жок, |
| 575 | Ìý | Күүгүм кирип күн бата, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Элдин алды дым жата, |
| Ìý | Ìý | Кирип келди Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Ай хай, ай хай, ай хай,— деп, |
| 580 | Ìý | Айланайын байым,— деп, |
| Ìý | Ìý | Айтканыңдай кылдым,— деп, |
| Ìý | Ìý | Курмандыкка чалууга |
| Ìý | Ìý | Төп келишкен Тор-Айгыр, |
| Ìý | Ìý | Алып келдим өзүңө, |
| 585 | Ìý | Кудай билет ишиңди, |
| Ìý | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Кудай бетин көргөзбө, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошондо Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Баягы эки тизгир, бир чылбыр, |
| 590 | Ìý | Тор-Айгырдын мойнунда, |
| Ìý | Ìý | Кармата салды Жакыпка, |
| Ìý | Ìý | Мына аманат кылып алып кел, |
| Ìý | Ìý | Алып келдим өзүңө, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип айтканда, |
| 595 | Ìý | Ошо кезде бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Ар качандан бир качан, |
| Ìý | Ìý | Алып жүрчү койнунда, |
| Ìý | Ìý | Түпкү атасы Арсылан, |
| Ìý | Ìý | Арсыландан калган,— дейт, |
| 600 | Ìý | Өзүң көргөн Актинте, |
| Ìý | Ìý | Актинте жайын сураба, |
| Ìý | Ìý | Актинте жайын сурасаң, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Арсыландан калыптыр, |
| 605 | Ìý | Алла-талла кудурет, |
| Ìý | Ìý | Дарып кеткен Тинте экен, |
| Ìý | Ìý | Арсыландын өзүнө, |
| Ìý | Ìý | Тартууга келген зат экен, |
| Ìý | Ìý | Ал Тинтенин бетинде, |
| 610 | Ìý | Арсылан деген жазуу бар, |
| Ìý | Ìý | Муну билген ар дайым, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Алып жүргөн койнунда, |
| Ìý | Ìý | Түбү атам Арсылан, |
| 615 | Ìý | Арыстандын заты,— деп, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Аманат кылып балама, |
| Ìý | Ìý | Өткөрүп берсем өзүм,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошентип жарыктык, |
| 620 | Ìý | Ичинен ойлоп мындай кеп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Болк эттирип койнунан, |
| Ìý | Ìý | Боосун алды мойнунан, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн баягы, |
| 625 | Ìý | Атадан калган Актинте, |
| Ìý | Ìý | Күмүш саптуу бычак,— дейт, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Уңгусу болот учу курч, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондой зат экен, |
| 630 | Ìý | Ала калып Тинтени, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Бая кашына келген Тор-Айгыр, |
| Ìý | Ìý | Төрт аягын бек байлап, |
| Ìý | Ìý | Жаратканга жалынып, |
| 635 | Ìý | Кыбыланы каранып, |
| Ìý | Ìý | Кудайым өзүң колдо,— деп, |
| Ìý | Ìý | Жаны болсун сизге,— деп, |
| Ìý | Ìý | Эти болсун бизге,— деп, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| 640 | Ìý | Колдой көргүн бул ирет, |
| Ìý | Ìý | Ата-бабам арбагын, |
| Ìý | Ìý | Атап өттүм өзүңө, |
| Ìý | Ìý | Түп атакем Түмөнкан, |
| Ìý | Ìý | Түмөнкан атам колдосун, |
| 645 | Ìý | Башкы атам баарыкан, |
| Ìý | Ìý | Байыртан кызыр дарыган, |
| Ìý | Ìý | Баары атам колдосун, |
| Ìý | Ìý | Абалкы атам Арыстан, |
| Ìý | Ìý | Арыстан атам колдосун. |
| 650 | Ìý | Улуу атам Угузкан |
| Ìý | Ìý | Угузкан атам колдосун. |
| Ìý | Ìý | Улап берсин өзүмдү, |
| Ìý | Ìý | Карарган кара көзүмдү, |
| Ìý | Ìý | Кашайтпасын өзүмдү, |
| 655 | Ìý | Кудайым улап берсин өзүмдү, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Жаратканга жалынды, |
| Ìý | Ìý | Ата-бабаң арбагын, |
| 660 | Ìý | Атын айтып чакырып, |
| Ìý | Ìý | Жаратканга жалынып, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Сообу тийсин сизге,— деп, |
| Ìý | Ìý | Эти болсун бизге,— деп, |
| 665 | Ìý | Мына ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Ала калып колуна, |
| Ìý | Ìý | Актинтенин жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Ошо кокого эми урган,— дейт, |
| 670 | Ìý | Кокуйлатып баягы, |
| Ìý | Ìý | Кашында турган айгырды, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Бир кишинеп өттү,— дейт, |
| Ìý | Ìý | Караса көзгө илинбей, |
| 675 | Ìý | Кайда экени билинбей, |
| Ìý | Ìý | Жерге тамган каны жок, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо Тор-Айгыр, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Кашында турган жылкы жок, |
| 680 | Ìý | Кайда экени билинбей, |
| Ìý | Ìý | Караса көзгө илинбей, |
| Ìý | Ìý | Кайып болду бул жылкы. |
| Ìý | Ìý | Муну көрүп бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Аң-таң болуп турду,— дейт, |
| 685 | Ìý | Бармак тиштеп баш чайкап, |
| Ìý | Ìý | Кандай шумдук болду,— деп, |
| Ìý | Ìý | Оо кудайымдын жолуна, |
| Ìý | Ìý | Курмандыкка чалгамын, |
| Ìý | Ìý | Алып кеттиң өзүнө, |
| 690 | Ìý | Айланайын кудайым, |
| Ìý | Ìý | Мындайды адам көрбөдү, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Эки көзү төрт болуп, |
| 695 | Ìý | Жүрөгү күйүп өрт болуп, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Мындайды адам көрбөгөн, |
| Ìý | Ìý | Кандай шумдук болду,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошентип тургуча, |
| 700 | Ìý | Айтып оозун жыйгыча, |
| Ìý | Ìý | Ал аңгыча болгон жок, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн Чыйырды, |
| Ìý | Ìý | Чымындай жаны чыркырап, |
| Ìý | Ìý | Бакырып ийди буркурап, |
| 705 | Ìý | Кандай шумдук болду,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Он эки канат кең өргөө, |
| Ìý | Ìý | Аттап-буттап киргенде, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде энекең, |
| 710 | Ìý | Толгоо тартып калыптыр. |
| Ìý | Ìý | Айланайын байым,— деп, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Колдогун мени өзүң,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо энекең, |
| 715 | Ìý | Ичин кармап бир кейип, |
| Ìý | Ìý | Балтырын кармап бир кейип, |
| Ìý | Ìý | Кокуй, кокуй төбөм,— деп, |
| Ìý | Ìý | Төбөмдү кокуй жээди,— деп, |
| Ìý | Ìý | Белим кокуй белим,— деп, |
| 720 | Ìý | Белимди жээди кокуй,— деп, |
| Ìý | Ìý | Эми кокуй кантем,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо энекең, |
| Ìý | Ìý | Толгоо тартып алганда, |
| Ìý | Ìý | Ал аңгыча болгон жок, |
| 725 | Ìý | Ошо кезде бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Акбалтаны чакырып, |
| Ìý | Ìý | «Айланайын Балтам,— деп, |
| Ìý | Ìý | Уккуң айткан сөзүмдү, |
| Ìý | Ìý | Эми байкаң өзүмдү, |
| 730 | Ìý | Бул жерге туруп нетейин? |
| Ìý | Ìý | Жылкыны көздөй кетейин, |
| Ìý | Ìý | Укчуң айткан сөзүмдү, |
| Ìý | Ìý | Төрөп калса байбиче, |
| Ìý | Ìý | Эркек тууса өзүмө, |
| 735 | Ìý | Сүйүнчүлөп баргын,— дейт, |
| Ìý | Ìý | Кыз тууса байбичем, |
| Ìý | Ìý | Үндөбөстөн калгын,— деп, |
| Ìý | Ìý | Тогуз күндүн ичинде, |
| Ìý | Ìý | Кайра кайтып келем,— деп, |
| 740 | Ìý | Тогуз күндөй күтөйүн, |
| Ìý | Ìý | Тогуз күндүн ичинде, |
| Ìý | Ìý | Толгоосу бүтүп байбичем, |
| Ìý | Ìý | Төрөп калса өзүмө, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| 745 | Ìý | Кудайымдын бергени, |
| Ìý | Ìý | Жаратканым жалгаса, |
| Ìý | Ìý | Эркек тууса байбиче, |
| Ìý | Ìý | Кудайымдын бергени», |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип бай Жакып, |
| 750 | Ìý | Акбалтага муну айтса, |
| Ìý | Ìý | Макул, макул, макул,— деп, |
| Ìý | Ìý | Бул айтканың акыл деп, |
| Ìý | Ìý | Канытың тууса кантесиң? |
| Ìý | Ìý | Айланайын, бай Жакып, |
| 755 | Ìý | Үйдө турган болбос,— деп, |
| Ìý | Ìý | Эркектердин белгиси, |
| Ìý | Ìý | А дүйнө көздөй кетет,— деп, |
| Ìý | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Бу жерге туруп нетесиң? |
| 760 | Ìý | Андан көрө бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Жылкыны көздөй кеткениң, |
| Ìý | Ìý | Оң болоор,— деп Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Кеңеш кылды Жакыпка. |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде бай Жакып, |
| 765 | Ìý | Макул, макул, макул,— деп, |
| Ìý | Ìý | Бул айтканың акыл,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Экөө кеп-кеңешип алган дейт, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо сураба, |
| 770 | Ìý | Мына ошондо сурасаң, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Ар качандан бир качан, |
| Ìý | Ìý | Минип жүргөн аты эле. |
| Ìý | Ìý | Кудай бетин салбай кал, |
| 775 | Ìý | Мамыда турган байланып, |
| Ìý | Ìý | Тору-Чаарды токунуп, |
| Ìý | Ìý | Үзөңгү менен басмайыл, |
| Ìý | Ìý | Бек тартып алган дейт, |
| Ìý | Ìý | Кашкасы күмүш ээр токум, |
| 780 | Ìý | Эми токунуп алган кези дейт, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Аркы-терки камчы уруп, |
| Ìý | Ìý | Оң тетири теминип, |
| Ìý | Ìý | Умай энең уласын, |
| 785 | Ìý | Жаратканым жалгасын, |
| Ìý | Ìý | Эркек туусун байбиче, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип баягы, |
| Ìý | Ìý | Ичинен келме келтирип, |
| Ìý | Ìý | Бул жерге туруп нетейин? |
| 790 | Ìý | Андан көрө мен шордуу, |
| Ìý | Ìý | Жылкыны көздөй кетейин, |
| Ìý | Ìý | Сүйүнчүлөп барсаң Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Бек сүйүнүп алайын, |
| Ìý | Ìý | Сүйүнчүсүн берейин, |
| 795 | Ìý | Деп,— ошентип бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Тору-Чаарды койгулап, |
| Ìý | Ìý | Тоону көздөй кеткен дейт. |
| Ìý | Ìý | Тобо кылып кудайга, |
| Ìý | Ìý | Эми аны коюп туралы, |
| 800 | Ìý | Үйдө калган Чыйырды, |
| Ìý | Ìý | Ошондон кабар алалы. |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде Чыйырды, |
| Ìý | Ìý | Чымындай жаны чыркырап, |
| Ìý | Ìý | Жаш баладай буркурап, |
| 805 | Ìý | Ыйлап турду жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Чыдай албай чыркырап, |
| Ìý | Ìý | Кантейин кокуй кантейин? |
| Ìý | Ìý | Балаң эмес балээби, |
| Ìý | Ìý | Бу курмандыкка жетеби? |
| 810 | Ìý | Ушу турган башымды, |
| Ìý | Ìý | Мени жээй турган балабы? |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Жута турган балабы? |
| Ìý | Ìý | Минте берсе болбойт,— деп, |
| 815 | Ìý | Кантем кокуй кантем,— деп, |
| Ìý | Ìý | Ырымын кылсам момундай, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип Чыйырды, |
| Ìý | Ìý | Ар качандан бир качан, |
| Ìý | Ìý | Баласындай көрчү эле, |
| 820 | Ìý | Асырап баккан бала эле, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн Каракыз, |
| Ìý | Ìý | Дал ошондо Каракыз, |
| Ìý | Ìý | Быйыл санай келгенде, |
| Ìý | Ìý | Ошондо он экиге чыккан дейт, |
| 825 | Ìý | Каракыз!— деп чакырып, |
| Ìý | Ìý | Бери кел!— деп бакырып, |
| Ìý | Ìý | «Балекетиң алайын, |
| Ìý | Ìý | Укчуң айткан сөзүмдү, |
| Ìý | Ìý | Байкадың го өзүмдү, |
| 830 | Ìý | Болбой турам Каракыз, |
| Ìý | Ìý | Мээнетиң алайын, |
| Ìý | Ìý | Тээтигинде көрдүңбү? |
| Ìý | Ìý | Чай кайнатым жерде дейт, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн Каракыз, |
| 835 | Ìý | Жалгыз өскөн чынар бар, |
| Ìý | Ìý | Ал чынардын түбүндө, |
| Ìý | Ìý | Жалгыз чыккан булак бар. |
| Ìý | Ìý | Ошо булакка бара көр, |
| Ìý | Ìý | Толтура чанач суу куюп, |
| 840 | Ìý | Дал өзүмө ала кел, |
| Ìý | Ìý | Ырым кылсам ушундай, |
| Ìý | Ìý | Ошол чынар өзүнөн, |
| Ìý | Ìý | Кырк чырпыкты кыйып кел, |
| Ìý | Ìý | Дал өзүмө алып кел, |
| 845 | Ìý | Айтканымды кыла көр, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип Чыйырды, |
| Ìý | Ìý | Каракызга муну айтса, |
| Ìý | Ìý | Каракыз жайын сураба, |
| Ìý | Ìý | Каракыз жайын сурасаң, |
| 850 | Ìý | Айт десең айтып берейин, |
| Ìý | Ìý | Айтпай кантип кетейин, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде гана Каракыз, |
| Ìý | Ìý | Быйыл он экиге гана келген дейт, |
| Ìý | Ìý | Кезегинде Чыйырды, |
| 855 | Ìý | Баягы Эне-Сайдын гана боюнан, |
| Ìý | Ìý | Калмактын гана эски журтунан, |
| Ìý | Ìý | Таап алган кыз экен, |
| Ìý | Ìý | Ошондо Алтайлык гана бала экен, |
| Ìý | Ìý | Өлүп калган гана энесин, |
| 860 | Ìý | Бек кучактап наристе, |
| Ìý | Ìý | Буркурап ыйлап тургандаң, |
| Ìý | Ìý | Жерде жаткан гана оой баланы, |
| Ìý | Ìý | Жерден гана ала калгандаң, |
| Ìý | Ìý | Артынан гана бала келсин,— деп, |
| 865 | Ìý | Ошо кезде энекең, |
| Ìý | Ìý | Асырап багып алган дейт, |
| Ìý | Ìý | Ырым кылып ушундай, |
| Ìý | Ìý | Атын коюп Каракыз, |
| Ìý | Ìý | Көрө албаган көз жаман, |
| 870 | Ìý | Сүйлөп койсо сөз жаман, |
| Ìý | Ìý | Аты болсун Каракыз, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Баралына келгенде, |
| Ìý | Ìý | Ммм, бой тартып алганда, |
| 875 | Ìý | Келишкен кыз болгондо, |
| Ìý | Ìý | Ушу турган Каракыз, |
| Ìý | Ìý | Атын коём өзгөртүп, |
| Ìý | Ìý | Азырынча Каракыз, |
| Ìý | Ìý | Эл ичинде болсун,— деп, |
| 880 | Ìý | Мына ошондо энекең, |
| Ìý | Ìý | Ырымдап койгон ат экен, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Он экиде жан экен, |
| Ìý | Ìý | Ушу турган Каракыз, |
| 885 | Ìý | Жашы жетиге эми келгенде, |
| Ìý | Ìý | Бүбүлүгү көрүнүп, |
| Ìý | Ìý | Ууу, күңгүрөнүп күүлөнүп, |
| Ìý | Ìý | Өзүнчө бала сүйлөнүп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошентип калган дейт, |
| 890 | Ìý | Урунарга тоо таппай, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Урушаарга жан таппай, |
| Ìý | Ìý | Кагылып балаң өскөн дейт, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо Каракыз, |
| 895 | Ìý | Бүбүлүгү чыккан дейт. |
| Ìý | Ìý | Эки көзү караса, |
| Ìý | Ìý | Кызыл басып жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Кудай бетин салбай кал, |
| Ìý | Ìý | Көз ачыктык жайы бар, |
| 900 | Ìý | Көрүнгөндү көргөн дейт, |
| Ìý | Ìý | Көрбөгөндү айткан дейт, |
| Ìý | Ìý | Билбегенди билгизип, |
| Ìý | Ìý | Чачылганды жыйнаган, |
| Ìý | Ìý | Үзүлгөндү улаган, |
| 905 | Ìý | Бүлөнгөндү бүтөгөн, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондой жан экен. |
| Ìý | Ìý | Каракыз жайы ушундай, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо энекең, |
| Ìý | Ìý | Ар качандан бир качан, |
| 910 | Ìý | Алып жүргөн гана жанына, |
| Ìý | Ìý | Бери десе гана кызым,— деп, |
| Ìý | Ìý | Ары десе жолдош,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо гана энекең, |
| Ìý | Ìý | Жандооч гана кылып жанына, |
| 915 | Ìý | Алып жүргөн гана эмеспи? |
| Ìý | Ìý | Каракыз гана жайы ушундай, |
| Ìý | Ìý | Көркөмүн көрсөң момундай, |
| Ìý | Ìý | Кудай гана бетин салбай кал. |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо Каракыз, |
| 920 | Ìý | Кетип барат көрдүңбү? |
| Ìý | Ìý | Энеси айткан Чынарга, |
| Ìý | Ìý | Жалгыз чыккан булакка, |
| Ìý | Ìý | Эми аны коюп туралы, |
| Ìý | Ìý | Үйдө калган Чыйырды, |
| 925 | Ìý | Ошондон кабар алалы. |
| Ìý | Ìý | Ал аңгыча болгон жок, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо энекең, |
| Ìý | Ìý | Кудай бетин салбай кал, |
| Ìý | Ìý | Жалгыз үйдө калган дейт, |
| 930 | Ìý | Айтаарына жан чыкпай, |
| Ìý | Ìý | Ооо атаганат дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Кайрыларга жан чыкпай, |
| Ìý | Ìý | Кайгыга баткан дейт, |
| Ìý | Ìý | Кайрылып толгонуп, |
| 935 | Ìý | Толгоо тартып алган дейт, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Бу кудайдын кылган иши экен, |
| Ìý | Ìý | Эми аны коюп туралы, |
| Ìý | Ìý | Баягы Чынарга кеткен Каракыз, |
| 940 | Ìý | Ошондон кабар алалы. |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн Каракыз, |
| Ìý | Ìý | Эптеп жеткен кез экен, |
| Ìý | Ìý | Чоң торпоктун чоң чанач, |
| Ìý | Ìý | Аның алган жанына, |
| 945 | Ìý | Чоң өгүздү минген дейт, |
| Ìý | Ìý | Ммм, күүгүм кирип калганда, |
| Ìý | Ìý | Эми жакын барганда, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Ошол чынар жанында, |
| 950 | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Көрүнгөнгө көрүнөт, |
| Ìý | Ìý | Көрүнбөгөн адамга, |
| Ìý | Ìý | Көк түтүндөй бөлүнөт. |
| Ìý | Ìý | Көз ачыктык жайы бар, |
| 955 | Ìý | Каракыздын көзүнө, |
| Ìý | Ìý | Умай энең көрүнүп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Айтып турду шыбырлап. |
| Ìý | Ìý | Энекең эркек туат,— деп, |
| 960 | Ìý | «Эркек тууса энеңдин, |
| Ìý | Ìý | Ууу атаганат дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Аты «Манас» болот,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо энекең, |
| Ìý | Ìý | Белги берди бу кызга, |
| 965 | Ìý | Аны уккан Каракыз, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Жакын келип булакка, |
| Ìý | Ìý | Чоң торпоктун чоң чанач, |
| Ìý | Ìý | Ошого толтуруп сууну куйган дейт, |
| 970 | Ìý | Энекеси айткандай, |
| Ìý | Ìý | Чоң чынардын өзүнөн, |
| Ìý | Ìý | Кырк чырпыкты кыйган дейт. |
| Ìý | Ìý | Эмне кылат энекең, |
| Ìý | Ìý | Аны ойлобой Каракыз, |
| 975 | Ìý | Канжыгага бек байлап, |
| Ìý | Ìý | Оң жагына чаначты, |
| Ìý | Ìý | Сол жагына чырпыкты, |
| Ìý | Ìý | Кайра кайтып келген дейт. |
| Ìý | Ìý | Чоң өгүздү койгулап, |
| 980 | Ìý | Мына ошондо энекең, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Бакырыгы баш жарып, |
| Ìý | Ìý | Кыйкырыгы таш жарып, |
| Ìý | Ìý | Чымындай жаны чыркырап, |
| 985 | Ìý | Толгоо тартып алган дейт, |
| Ìý | Ìý | Кудай бетин салбай кал, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо энекең, |
| Ìý | Ìý | Айтып турду бу кызга: |
| Ìý | Ìý | «Айланайын Каракыз, |
| 990 | Ìý | Мээнетиң алайын, |
| Ìý | Ìý | Тээтигинде тай казан, |
| Ìý | Ìý | Тутандырып от койгун, |
| Ìý | Ìý | Тай казандын өзүнө, |
| Ìý | Ìý | Толтура сууну куйгун,— деп, |
| 995 | Ìý | Кайнап калса ал сууга, |
| Ìý | Ìý | Кырк чырпыкты салгын,— деп, |
| Ìý | Ìý | Ырымым бар ушундай, |
| Ìý | Ìý | Айланайын Каракыз, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип Чыйырды, |
| 1000 | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Алты күнү толготту, |
| Ìý | Ìý | Айласы жаман болду дейт, |
| Ìý | Ìý | Кудай бетин көргөзбө, |
| Ìý | Ìý | Жети күнү толготту, |
| 1005 | Ìý | Ммм, жаман энең кыйналып, |
| Ìý | Ìý | Тогуз күнү толготуп, |
| Ìý | Ìý | Толгоосу жаман иш болуп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо энекең, |
| Ìý | Ìý | Ий кокуй белим,— деп, |
| 1010 | Ìý | Балтырымды эзди,— деп, |
| Ìý | Ìý | Белимди кокуй жээди,— деп, |
| Ìý | Ìý | Кантет кокуй кантет,— деп, |
| Ìý | Ìý | Минте берсе болбойт,— деп, |
| Ìý | Ìý | Түбүмө кокуй жетет,— деп, |
| 1015 | Ìý | Мына ошондо энекең, |
| Ìý | Ìý | Тогузунчу күнүндө, |
| Ìý | Ìý | Күнүндө эмес күйгүндө, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо энекең, |
| Ìý | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| 1020 | Ìý | Каканак суусу шар этип, |
| Ìý | Ìý | Баланын үнү бар этип, |
| Ìý | Ìý | Бакырыгы чыкты дейт. |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо баягы, |
| Ìý | Ìý | Ыңалагын баланын , |
| 1025 | Ìý | Үнүн угуп энекең, |
| Ìý | Ìý | Марту басып кетти дейт, |
| Ìý | Ìý | Эки көзү жумулуп, |
| Ìý | Ìý | Сунган буту тартылбай, |
| Ìý | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| 1030 | Ìý | Жумган көзү ачылбай, |
| Ìý | Ìý | Акыл эстен танган дейт. |
| Ìý | Ìý | Муну көргөн Каракыз, |
| Ìý | Ìý | Кандай шумдук болду,— деп, |
| Ìý | Ìý | Айланып жүгүрүп, |
| 1035 | Ìý | «Айланайын энеке, |
| Ìý | Ìý | Ой энекең, энеке, |
| Ìý | Ìý | Энеке гана биздин береке, |
| Ìý | Ìý | Балаң менен гана апатка, |
| Ìý | Ìý | Энем гана аман калса»,— деп, |
| 1040 | Ìý | Каалааганы ушундай, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн гана Каракыз, |
| Ìý | Ìý | Кыйкырып гана ыйлап буркурап, |
| Ìý | Ìý | Өөз камын жеп ыйлап, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо гана Каракыз, |
| 1045 | Ìý | Оой энеке гана кокуй энеке, |
| Ìý | Ìý | Кантесиң кокуй кантесиң? |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип гана тургандаң, |
| Ìý | Ìý | Айласы кетип түгөнүп, |
| Ìý | Ìý | Керегеде илинген, |
| 1050 | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Ммм, өзүң көргөн добулбас, |
| Ìý | Ìý | Мунун кыйындыгы билинген, |
| Ìý | Ìý | Ала калып колуна, |
| Ìý | Ìý | Койгулап урду добулбас, |
| 1055 | Ìý | Добулбастын урганда, |
| Ìý | Ìý | Ошол кезде жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Күңгүрөнүп күүлөнүп, |
| Ìý | Ìý | Өзүнчө Каракыз турду сүйлөнүп: |
| Ìý | Ìý | “Умай энем ула!” — деп, |
| 1060 | Ìý | “Жаратканым жалга!” — деп, |
| Ìý | Ìý | “Жер-суу ээси колдо!” — деп, |
| Ìý | Ìý | “Суу атасы Суумерген, |
| Ìý | Ìý | Суумерген өзү колдо!” — деп. |
| Ìý | Ìý | “Тоо атасы Тоомерген, |
| 1065 | Ìý | Тоомерген өзү колдо!” — деп, |
| Ìý | Ìý | “Чоң Алтай ээси”—деп, |
| Ìý | Ìý | “Алтай атам колдо!” — деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн Карагыз, |
| 1070 | Ìý | Ата-баба арбагың, |
| Ìý | Ìý | Атын айтып чакырып, |
| Ìý | Ìý | Баарын бирден атады. |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Арбагында колдо,— деп, |
| 1075 | Ìý | Энекем аман калса,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошентип суранды, |
| Ìý | Ìý | Доолбасын ургулап, |
| Ìý | Ìý | Өөдө-төмөн жүгүрүп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо Каракыз, |
| 1080 | Ìý | Бүбүлүгүң ушундай, |
| Ìý | Ìý | Мына ошентип турганда, |
| Ìý | Ìý | Ал аңгыча болгон жок, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде энекең, |
| Ìý | Ìý | Жумган көзү ачылып, |
| 1085 | Ìý | Сунган буту тартылып, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Эки жагын караса, |
| Ìý | Ìý | Ыңалаган баланын, |
| Ìý | Ìý | Үнү угулат кулакка. |
| 1090 | Ìý | Кайда кетти балам,— деп, |
| Ìý | Ìý | Алып келгин өзүмө, |
| Ìý | Ìý | Көрсөткүн кара көзүмө, |
| Ìý | Ìý | Кара көзүм кашайды, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кызым,— деп, |
| 1095 | Ìý | Кана балам, балам,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошентип турганда, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде Каракыз, |
| Ìý | Ìý | Жерде жаткан баланы, |
| Ìý | Ìý | Ала калып колуна, |
| 1100 | Ìý | Тогуз кездей оромол, |
| Ìý | Ìý | Оромолго бек ороп, |
| Ìý | Ìý | Алып келди эненин, |
| Ìý | Ìý | Дал колуна тапшырып, |
| Ìý | Ìý | Ай энекең, энеке, |
| 1105 | Ìý | Мынакей тапкан балаң,— деп, |
| Ìý | Ìý | Менден кийин иним,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн Каракыз, |
| Ìý | Ìý | Энесине тапшырса, |
| 1110 | Ìý | Ошо кезде жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Эркек бекен кыз бекен, |
| Ìý | Ìý | Айтып берчи өзүмө. |
| Ìý | Ìý | Кээдең эске келалса, |
| Ìý | Ìý | Кээдең эске келалбай, |
| 1115 | Ìý | Өзүң көргөн энекең, |
| Ìý | Ìý | Кээде тилге келалса , |
| Ìý | Ìý | Кээде тилге келалбай, |
| Ìý | Ìý | Каракызга соболду, |
| Ìý | Ìý | Салган экен ушундай. |
| 1120 | Ìý | Кыз бекен, эр бекен? |
| Ìý | Ìý | Айтып берчиң өзүмө», |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип турганда, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде Каракыз, |
| Ìý | Ìý | Айтып турат энеңе, |
| 1125 | Ìý | Айланайын энеке, |
| Ìý | Ìý | Тапканың эркек болду,— деп, |
| Ìý | Ìý | Айланайын энеке, |
| Ìý | Ìý | Ой энекең, энеке, |
| Ìý | Ìý | Жаның аман калсын,— деп, |
| 1130 | Ìý | Балаң менен куруп кал, |
| Ìý | Ìý | Койчуң энең, койчу,— деп, |
| Ìý | Ìý | Энем аман болсо,— деп, |
| Ìý | Ìý | Сураганың ушундай, |
| Ìý | Ìý | Бир кудайга кайрылып, |
| 1135 | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Мына ошентип турганда, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн энекең, |
| Ìý | Ìý | Бек сүйүнүп алган дейт, |
| Ìý | Ìý | Күлүмсүрөп кайран жан, |
| 1140 | Ìý | Алды баланы колуна, |
| Ìý | Ìý | Оң эмчегин салды дейт, |
| Ìý | Ìý | Оң эмчегин салганда, |
| Ìý | Ìý | Оболкусу сүт чыгып, |
| Ìý | Ìý | Экинчисин соргондо, |
| 1145 | Ìý | Бул энеңдин төшүнөн, |
| Ìý | Ìý | Ошондо суу чыгып. |
| Ìý | Ìý | Үчүнчүсүн салганда, |
| Ìý | Ìý | Кудай бетин салбай кал, |
| Ìý | Ìý | Бала сооруп алганда, |
| 1150 | Ìý | Үчүнчү сапар тартканда, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде сураба, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде сурасаң, |
| Ìý | Ìý | Эмчегинен кан чыгып. |
| Ìý | Ìý | Энекеңден жан чыгып, |
| 1155 | Ìý | Кокуй, кокуй кантет,— деп, |
| Ìý | Ìý | Минте берсе болбойт,— деп, |
| Ìý | Ìý | Түбүмө кокуй жетет,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошентип турганда, |
| Ìý | Ìý | Ал аңгыча болгон жок, |
| 1160 | Ìý | Өзүң көргөн энекең, |
| Ìý | Ìý | Айтып берген баягы, |
| Ìý | Ìý | Ай кайненеси гана ууу Актинте, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн Акбийке, |
| Ìý | Ìý | Ошондо кайненеси гана айткан кеп элең, |
| 1165 | Ìý | Айланайын гана балам,— деп, |
| Ìý | Ìý | Аман-эсен көз жарсаң, |
| Ìý | Ìý | Бул атадан калган гана белги,— деп, |
| Ìý | Ìý | Күмүштөн куйган гана ок эле, |
| Ìý | Ìý | Кезегинде бул күмүш ок, |
| 1170 | Ìý | Карагандын гана мойнунда, |
| Ìý | Ìý | Тумар болуп гана турчу элең, |
| Ìý | Ìý | Ааа Балта атаң Арыстан, |
| Ìý | Ìý | Ошо Арыстандан гана калган ок эле, |
| Ìý | Ìý | Оозантмакка баланы, |
| 1175 | Ìý | Оозуна гана окту салгын дейт, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо энекең, |
| Ìý | Ìý | Эсине келип кайран жан, |
| Ìý | Ìý | Кайненеси Акбийке, |
| Ìý | Ìý | Айтканын эстеп курган жан, |
| 1180 | Ìý | Күмүш окту алган дейт, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Оозантмакка баланы, |
| Ìý | Ìý | Оозуна окту салганы, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде сурасаң, |
| 1185 | Ìý | Кудай бетин салбай кал, |
| Ìý | Ìý | Тиштегениң ок болсун, |
| Ìý | Ìý | Тиктегени жок болсун, |
| Ìý | Ìý | Кармаганың ок болсун, |
| Ìý | Ìý | Катылганы жок болсун, |
| 1190 | Ìý | Деп,— ошентип энекең, |
| Ìý | Ìý | Оң колуна баланын, |
| Ìý | Ìý | Окту эми салганы, |
| Ìý | Ìý | Жандаганың жок болсун, |
| Ìý | Ìý | Жалаганың ок болсун, |
| 1195 | Ìý | Деп,— ошондо энекең, |
| Ìý | Ìý | Окту колго алганы, |
| Ìý | Ìý | Оозуна баланын, |
| Ìý | Ìý | Эми барып салганы, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде сурасаң, |
| 1200 | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Чопулдатып бу бала, |
| Ìý | Ìý | Оозуна окту салганда, |
| Ìý | Ìý | Чопулдатып соргон дейт, |
| Ìý | Ìý | Оозуна эмчек түшкөндөй, |
| 1205 | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Муну көргөн энекең, |
| Ìý | Ìý | Күлүмсүрөп калды дейт. |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Кудайдын кылган иши экен, |
| 1210 | Ìý | Деп,— ошондо энекең, |
| Ìý | Ìý | Тумар кылып мойнуна, |
| Ìý | Ìý | Баланы эми салганы, |
| Ìý | Ìý | Атадан калган күмүш ок, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| 1215 | Ìý | Бүгүн көргөн эртең жок, |
| Ìý | Ìý | Ушундай экен дүйнө шок, |
| Ìý | Ìý | Маңдайга жазган ушу экен, |
| Ìý | Ìý | Ошону менен энекең, |
| Ìý | Ìý | Эркек бала тууду дейт, |
| 1220 | Ìý | Көрүнгөнгө көргөзбөй , |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошондо Чыйырды, |
| Ìý | Ìý | Каракызды чакырып, |
| Ìý | Ìý | Кайрылып айтты мындай кеп: |
| 1225 | Ìý | «Калаага катын койбо,— деп, |
| Ìý | Ìý | Калаадан эми чыгаргын, |
| Ìý | Ìý | Токойду көздөй айдагын, |
| Ìý | Ìý | Айылга аял койбостон, |
| Ìý | Ìý | Ормонду көздөй айдагын, |
| 1230 | Ìý | Айылга адам турбасын, |
| Ìý | Ìý | Көралбаган көз жаман, |
| Ìý | Ìý | Сүйлөп койсо сөз жаман, |
| Ìý | Ìý | Көзү тийсе балама, |
| Ìý | Ìý | Оңбой калат балам,— деп, |
| 1235 | Ìý | Сөзү тийсе балама, |
| Ìý | Ìý | Оңбой калат балам»,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо энекең, |
| Ìý | Ìý | Каракызга муну айтса, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде Каракыз, |
| 1240 | Ìý | Айылдагы аялды, |
| Ìý | Ìý | Баарын айылга койбостон, |
| Ìý | Ìý | Токойду көздөй айдады, |
| Ìý | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Байбиченин буйругун, |
| 1245 | Ìý | Эки кылаар ал барбы? |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип айтканда, |
| Ìý | Ìý | Буйрук эки кылбастан, |
| Ìý | Ìý | Макул, макул, макул,— деп, |
| Ìý | Ìý | Айылдагы аялдар, |
| 1250 | Ìý | Токойду көздөй кетти дейт, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо Каракыз, |
| Ìý | Ìý | Кайра кайтып келген дейт. |
| Ìý | Ìý | Энесине кайрылып, |
| Ìý | Ìý | Айтканыңдай кылдым,— деп, |
| 1255 | Ìý | Айланайын энеке, |
| Ìý | Ìý | Энеке биздин береке, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип тургуча, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде Чыйырды, |
| Ìý | Ìý | Чымындай жаны чыркырап, |
| 1260 | Ìý | Айтып турду бу кызга, |
| Ìý | Ìý | Айланайын Каракыз, |
| Ìý | Ìý | Кагылайын Каракыз, |
| Ìý | Ìý | Укчуң айткан сөзүмдү, |
| Ìý | Ìý | Ушу турган Акбалта, |
| 1265 | Ìý | Акбалтанын зайыбы, |
| Ìý | Ìý | Акчайымга айткың дейт, |
| Ìý | Ìý | Сүйүнчүлөп кабарды, |
| Ìý | Ìý | Катын байбичең эркек тууду,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошентип айткын дейт, |
| 1270 | Ìý | Макул, макул энеке, |
| Ìý | Ìý | Айтканыңдай кылам,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде Каракыз, |
| Ìý | Ìý | Согончогу так этип, |
| 1275 | Ìý | Май куйрукка шак этип, |
| Ìý | Ìý | Жерге тийип так этип, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн Каракыз, |
| Ìý | Ìý | Он экиде жан эле, |
| 1280 | Ìý | Мына ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Үйдөн чыга калган дейт, |
| Ìý | Ìý | Акчайымга барган дейт, |
| Ìý | Ìý | Айланайын жеңеке, |
| Ìý | Ìý | Ой жеңеке, жеңеке, |
| 1285 | Ìý | Энекем эркек тууду дейт. |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Акбалта авама айткың дейт, |
| Ìý | Ìý | Акбалта абам Жакыпка, |
| Ìý | Ìý | Атакеме айтсын дейт, |
| 1290 | Ìý | Сүйүнчүлөп барсын дейт, |
| Ìý | Ìý | Энекемдин айтканын, |
| Ìý | Ìý | Эки кылбай айттым,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Каракыз муну айтканда, |
| 1295 | Ìý | Ошо кезде Акчайым, |
| Ìý | Ìý | Аттап-буттап үйүнө, |
| Ìý | Ìý | Кирип барды төрүнө, |
| Ìý | Ìý | Төрдө жаткан баягы, |
| Ìý | Ìý | Акбалтаны ойготуп, |
| 1300 | Ìý | Коңурукту кош тартып, |
| Ìý | Ìý | Катуу уйкуну салган дейт. |
| Ìý | Ìý | Эчтеме менен иши жок, |
| Ìý | Ìý | Төрдө жаткан Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| 1305 | Ìý | Илбирс ичик жамынып, |
| Ìý | Ìý | Мына ошентип турганда, |
| Ìý | Ìý | Айланайын, Акчайым, |
| Ìý | Ìý | Айтып турду Балтага: |
| Ìý | Ìý | «Ой Акбалта козголчу, |
| 1310 | Ìý | Ммм, атаганат дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Ийинде жаткан аюудай, |
| Ìý | Ìý | Уктай бербей ойгончу, |
| Ìý | Ìý | Койгун Балта козголчу, |
| Ìý | Ìý | Айта турган кеп ушул, |
| 1315 | Ìý | Ой сүйүнчү, сүйүнчү! |
| Ìý | Ìý | Байбичең эркек тууду,— деп, |
| Ìý | Ìý | Бай Жакыптын зайыбы, |
| Ìý | Ìý | Эркек бала тууду,— деп, |
| Ìý | Ìý | Сүйүнчүлөп баргын дейт, |
| 1320 | Ìý | Бай Жакыптын өзүнө, |
| Ìý | Ìý | Куру келбей өзүң,— деп, |
| Ìý | Ìý | Сүйүнчүсүн алгын»,— деп. |
| Ìý | Ìý | Мына ошентип айтканда, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде Акбалта, |
| 1325 | Ìý | Айтканыңдай кылам,— деп, |
| Ìý | Ìý | Кудай бетин гана салбай кал, |
| Ìý | Ìý | Баягы мамыда гана эми байланган, |
| Ìý | Ìý | Тору-Чаар гана, ууу, дагы жок, |
| Ìý | Ìý | Бай Жакып минип кетти эле, |
| 1330 | Ìý | Көкчологумду гана минейин, |
| Ìý | Ìý | Ал да тулпардын гана бири эле, |
| Ìý | Ìý | Кечиктирбей жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Керилбей гана тездеп барайын, |
| Ìý | Ìý | Бай Жакыпка айтайын, |
| 1335 | Ìý | Деп,— ошондо гана Акбалтаң, |
| Ìý | Ìý | Акбалтаны сураба, |
| Ìý | Ìý | Акбалтаны сурасаң, |
| Ìý | Ìý | Алтымыштан өткөн дейт, |
| Ìý | Ìý | Алтымыштан өткүчө, |
| 1340 | Ìý | Алты катын алган дейт, |
| Ìý | Ìý | Алты катын алса да, |
| Ìý | Ìý | Алты катын түк туубай, |
| Ìý | Ìý | Туяк көрбөй жүргөн дейт. |
| Ìý | Ìý | Анын да бар арманы, |
| 1345 | Ìý | Кудайга күнүгө зар айтып, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудайым, |
| Ìý | Ìý | Неге мени кем кылдың? |
| Ìý | Ìý | Жоо душманды шер кылдың, |
| Ìý | Ìý | Аркамда калаар бала жок, |
| 1350 | Ìý | Айланайым кудайым, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошондо Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Ада кылган арманын, |
| Ìý | Ìý | Ошентсе да жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Өз байбичеси туугандай, |
| 1355 | Ìý | Бек сүйүнүп алган дейт. |
| Ìý | Ìý | Бай Жакып уулду болду,— деп, |
| Ìý | Ìý | Чыйырды эркек тууду,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Көкчолокту койгулап, |
| 1360 | Ìý | Үзөнгүсүн теппестен, |
| Ìý | Ìý | Көкчолокко минди дейт, |
| Ìý | Ìý | Аркы-терки камчы уруп, |
| Ìý | Ìý | Оң тетири теминип, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо жарыктык, |
| 1365 | Ìý | Карагыр көздөй жүргөн дейт. |
| Ìý | Ìý | Эми аны койуп туралы, |
| Ìý | Ìý | Үйдө калган байбиче, |
| Ìý | Ìý | Ошондон кабар алалы. |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо Чыйырды, |
| 1370 | Ìý | Чымындай жаны чыркырап, |
| Ìý | Ìý | Оң колунда бала бар, |
| Ìý | Ìý | Баласын эми кучактап, |
| Ìý | Ìý | Мээнетиңди алайын, |
| Ìý | Ìý | Өлөөрдө көргөн балам,— деп, |
| 1375 | Ìý | Паана тутуп алайын, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип тургуча, |
| Ìý | Ìý | Айтып оозун жыйгыча, |
| Ìý | Ìý | Колдогону кырк тогуз, |
| Ìý | Ìý | Колдоп алды көрдүңбү? |
| 1380 | Ìý | Жөөлөгөнүң кырк тогуз, |
| Ìý | Ìý | Жөөлөп алды көрдүңбү? |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн баягы, |
| Ìý | Ìý | Кара чаар кабылан, |
| Ìý | Ìý | Капталында камынды, |
| 1385 | Ìý | Көсө куйрук көк арстан, |
| Ìý | Ìý | Көт жагынан чамынды. |
| Ìý | Ìý | Оо жараткан кудай ай, |
| Ìý | Ìý | Муну көрбөй жүргөн Каракыз, |
| Ìý | Ìý | Аң-таң болуп турган дейт, |
| 1390 | Ìý | Эки көзү төрт болуп, |
| Ìý | Ìý | Жүрөгү күйүп өрт болуп, |
| Ìý | Ìý | Көзү ачыктык жайы бар, |
| Ìý | Ìý | Баягы кабыланды көргөндө, |
| Ìý | Ìý | Кантем кокуй кантем,— деп, |
| 1395 | Ìý | Кайсап ийчү жан экен, |
| Ìý | Ìý | Эми кокуй кантем,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошентип тургуча, |
| Ìý | Ìý | Айтып оозун жыйгыча, |
| Ìý | Ìý | Ал аңгыча болгон жок, |
| 1400 | Ìý | Ач ажыдаар баланы, |
| Ìý | Ìý | Алты айланып алганы, |
| Ìý | Ìý | Муну көрүп Каракыз, |
| Ìý | Ìý | Бу да аң-таң болуп калганы. |
| Ìý | Ìý | Ооо жараткан кудурет, |
| 1405 | Ìý | Ал аңгыча болгон жок, |
| Ìý | Ìý | Жети дөбөт, көк бөрү, |
| Ìý | Ìý | Тегеректеп курчады. |
| Ìý | Ìý | Муну көрдү Каракыз, |
| Ìý | Ìý | Төбө жагын караса, |
| 1410 | Ìý | Төбөсүнөн баягы, |
| Ìý | Ìý | Куш төрөсүп буудайык, |
| Ìý | Ìý | Ошо чеңгелин сунган арбайтып, |
| Ìý | Ìý | Канатын жайган калдайтып. |
| Ìý | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| 1415 | Ìý | Муну көрдү Каракыз, |
| Ìý | Ìý | Ооо жараткан кудурет, |
| Ìý | Ìý | Колдогону бар экен, |
| Ìý | Ìý | Бу аман-эсен чоңойсо, |
| Ìý | Ìý | Бул алтымыш миң аймакты, |
| 1420 | Ìý | Апчый турган бала экен. |
| Ìý | Ìý | Алтымыш балбан бир келсе, |
| Ìý | Ìý | Чапчый турган бала экен, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Ичинен ойлоп мындай кеп, |
| 1425 | Ìý | Ал аңгыча болгон жок, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн баягы, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн баланы, |
| Ìý | Ìý | Тегеректеп курчаган, |
| Ìý | Ìý | Кырк чилтен кызыр Ильяз, |
| 1430 | Ìý | Муну көрдү Каракыз. |
| Ìý | Ìý | Ооо жараткан кудурет, |
| Ìý | Ìý | Колдогону кырк тогуз, |
| Ìý | Ìý | Санай тактап келгенде, |
| Ìý | Ìý | Ал санакты эске салганда, |
| 1435 | Ìý | Кырк тогуз экен колдоочу, |
| Ìý | Ìý | Муну көрдү Каракыз. |
| Ìý | Ìý | Ооо жараткан кудурет, |
| Ìý | Ìý | Аман-эсен бар болсо, |
| Ìý | Ìý | Ушу турган бу бала, |
| 1440 | Ìý | Жалпы кыргыз журтуна, |
| Ìý | Ìý | Каатаган болот көрдүңбү? |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Үзүлгөндү уулачу, |
| Ìý | Ìý | Чачылганды жыйначу, |
| 1445 | Ìý | Кыргырга кеткен кыргызды, |
| Ìý | Ìý | Кыргызга кеткен кыргызды, |
| Ìý | Ìý | Кыргыйдай эми таптайтко, |
| Ìý | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Конот-колот кеткен кыргызды, |
| 1450 | Ìý | Ошо чогултуп эми жыят го, |
| Ìý | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Кулагы көзүн каратпай, |
| Ìý | Ìý | Куруп алат кыргызды, |
| Ìý | Ìý | Карганын көзүн каратпай, |
| 1455 | Ìý | Чогултуп алат кыргызды. |
| Ìý | Ìý | Аман-эсен бар болсо, |
| Ìý | Ìý | Ушу турган бу бала, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип Каракыз, |
| Ìý | Ìý | Ичинен ойлоп тургуча, |
| 1460 | Ìý | Эми аны коюп туралы, |
| Ìý | Ìý | Баягы кеткен Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Ошондон кабар алалы. |
| Ìý | Ìý | Күнү жүрдү күйүгүп, |
| Ìý | Ìý | Түнү жүрдү түйүлүп, |
| 1465 | Ìý | Мына ошондо Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Көкчолокту койгулап, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Ичинде жүрөт туйгулап, |
| Ìý | Ìý | Жаратканга жалынып, |
| 1470 | Ìý | Бай Жакыпка эмне дейм? |
| Ìý | Ìý | Сүйүнчүлөп айтсам дейм, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Сүйүнчүсүн эмне дейм? |
| Ìý | Ìý | Сүйүнчүгө не сурайм? |
| 1475 | Ìý | Бай Жакыпка эмне дейм? |
| Ìý | Ìý | Сүйүнчүлөп айтсам дейм. |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Сүйүнчүсүн эмне дейм? |
| Ìý | Ìý | Сүйүнчүгө не сурайм? |
| 1480 | Ìý | Айтканына макул,— деп, |
| Ìý | Ìý | Бергенине макул,— деп, |
| Ìý | Ìý | Бергенин алсам болбос,— деп, |
| Ìý | Ìý | Сураганым чоң болсо, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошондо Акбалта, |
| 1485 | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Аттап тоңдоп жөнөткөн, |
| Ìý | Ìý | Айтып берген Балтага, |
| Ìý | Ìý | Байбичеси Акчайым. |
| Ìý | Ìý | Сураганын алба,— деп, |
| 1490 | Ìý | Калаганын алгын,— деп, |
| Ìý | Ìý | Жылгасында жылкы мол, |
| Ìý | Ìý | Ошол жылкы ичинен, |
| Ìý | Ìý | Теңин берсин өзү,— деп, |
| Ìý | Ìý | Калаганың алгын,— деп, |
| 1495 | Ìý | Мына ошондо Акчайым, |
| Ìý | Ìý | Акбалтанын кулакка, |
| Ìý | Ìý | Айтып берген шыбырап, |
| Ìý | Ìý | Акыл айттым ушул кеп. |
| Ìý | Ìý | Айланайын Акбалта, |
| 1500 | Ìý | Боло турган кезиң,— деп, |
| Ìý | Ìý | Ушул турган Жакыпка, |
| Ìý | Ìý | Сүйүнчүлөп айткын,— деп, |
| Ìý | Ìý | Жылкысынын теңин де, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип айтканда, |
| 1505 | Ìý | Ошо кезде Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Макул, макул зайып,— деп, |
| Ìý | Ìý | Айтканыңдай кылам,— деп, |
| Ìý | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Кой оозуна чөп албай, |
| 1510 | Ìý | Момундугу мол экен, |
| Ìý | Ìý | Ушу турган Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Камчылап эми барганда, |
| Ìý | Ìý | Карагырдын оюнда, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде бай Жакып, |
| 1515 | Ìý | Баягы Ыйман айткан Кула бээ, |
| Ìý | Ìý | Толгоо тартып тогуз күн, |
| Ìý | Ìý | Жети күнү чыңырып, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Эки күнү ыйынып, |
| 1520 | Ìý | Кулун тууп коюптур. |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Ары-бери телчитип, |
| Ìý | Ìý | Ал кулунду ээрчитип, |
| Ìý | Ìý | Жүргөн кезин көрүптүр. |
| 1525 | Ìý | Муну көрүп Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Бу Кудайдын кылган иши экен, |
| Ìý | Ìý | Камбар ата дарыган, |
| Ìý | Ìý | Кайыбына кабылган, |
| Ìý | Ìý | Касиеттүү Кула бээ, |
| 1530 | Ìý | Тууп койгон турбайбы. |
| Ìý | Ìý | Ушу Кула бээ тууган кулунду, |
| Ìý | Ìý | Энчилеп берсем экен,— деп, |
| Ìý | Ìý | Ыйман айтып берди эле, |
| Ìý | Ìý | Айтканындай кылалы, |
| 1535 | Ìý | Деп,— ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Бай Жакыпты көргөндө, |
| Ìý | Ìý | Тай чабымдай жерден дейт, |
| Ìý | Ìý | Бакырыгы баш жарып, |
| 1540 | Ìý | Тайманбастан курган жан. |
| Ìý | Ìý | Талпынып айтты бакырып, |
| Ìý | Ìý | «Ой сүйүнчү, сүйүнчү! |
| Ìý | Ìý | Ой бай Жакып сүйүнчү! |
| Ìý | Ìý | Жоо душманга күйүнчү, |
| 1545 | Ìý | Ээриккенде байбичең, |
| Ìý | Ìý | Эрмек тапты сүйүнчү! |
| Ìý | Ìý | Карыганда байбичең, |
| Ìý | Ìý | Кабылан тапты сүйүнчү! |
| Ìý | Ìý | Жоголоордо байбичең, |
| 1550 | Ìý | Жолборс тапты сүйүнчү! |
| Ìý | Ìý | Ой сүйүнчү, сүйүнчү! |
| Ìý | Ìý | Уксаң боло бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошондо Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Жакын келип бастырып, |
| 1555 | Ìý | Кайра турду кайталап, |
| Ìý | Ìý | Айтып турду Жакыпка, |
| Ìý | Ìý | Ой сүйүнчү, сүйүнчү! |
| Ìý | Ìý | Байбичең эркек тапты сүйүнчү! |
| Ìý | Ìý | Жоо душманга күйүнчү |
| 1560 | Ìý | Алда бул да дүйнө ай! |
| Ìý | Ìý | Оргуштаган жалган ай, |
| Ìý | Ìý | Суураганың угулду, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Заарың жетип кудайга, |
| 1565 | Ìý | Арманың жетип арбакка, |
| Ìý | Ìý | Арбактан болду аян,— деп, |
| Ìý | Ìý | Кайыптан болду кабар,— деп, |
| Ìý | Ìý | Карыганда байбичең, |
| Ìý | Ìý | Каралды тапты сүйүнчү! |
| 1570 | Ìý | Жоголоордо байбичең, |
| Ìý | Ìý | Жолдош тапты сүйүнчү! |
| Ìý | Ìý | Ой сүйүнчү, сүйүнчү! |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Бай Жакыпка муну айтса, |
| 1575 | Ìý | Ошо кезде бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Элүүдөн өткөн жашы бар, |
| Ìý | Ìý | Кудай бетин салбай кал, |
| Ìý | Ìý | Сакалы бурул таркан дейт, |
| Ìý | Ìý | Карыса да бай Жакып, |
| 1580 | Ìý | Кайратынан кайта элек, |
| Ìý | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Кудай бетин көргөзбө, |
| Ìý | Ìý | Кечең Алтай келгенде, |
| Ìý | Ìý | Жети жылдай болду эле, |
| 1585 | Ìý | Жетпей жүргөн бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Жетилип калган көрдүңбү? |
| Ìý | Ìý | Качыр минген бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Тулпар минди көрдүңбү? |
| Ìý | Ìý | Топоз куйрук ээрчиген, |
| 1590 | Ìý | Тоодой болгон бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Эми тообо кылды кудайга, |
| Ìý | Ìý | Ооо жараткан кудайым. |
| Ìý | Ìý | Бу кудайымдын бергени, |
| Ìý | Ìý | Жараткандын пендеси, |
| 1595 | Ìý | Аман-эсен чоңойсо, |
| Ìý | Ìý | Эптеп тапкан малымдын, |
| Ìý | Ìý | Эсебин табат бул бала. |
| Ìý | Ìý | Малдын ээси болот,— деп, |
| Ìý | Ìý | Калаганың ушундай, |
| 1600 | Ìý | Мына ошондо көркөмүң, |
| Ìý | Ìý | Көркөмүң көрсөң момундай, |
| Ìý | Ìý | Кудай бетин салбай кал, |
| Ìý | Ìý | Бек сүйүнүп бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Ашып-шашып кийинип, |
| 1605 | Ìý | Мына ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Шамдагайы билинип, |
| Ìý | Ìý | Томуктай болгон Торучаар, |
| Ìý | Ìý | Торучаарды токунуп, |
| Ìý | Ìý | Аттап-буттап минген дейт, |
| 1610 | Ìý | Акбалтаны аркалап, |
| Ìý | Ìý | Эми айылды көздөй жөнөп калган дейт. |
| Ìý | Ìý | Күнү жүрдү күйүгүп, |
| Ìý | Ìý | Түнү жүрдү түйүлүп, |
| Ìý | Ìý | Күнү такыр тынбастан, |
| 1615 | Ìý | Күн эки күн жол жүрүп, |
| Ìý | Ìý | Түнү такыр тынбастан, |
| Ìý | Ìý | Түн эки күн жол жүрүп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Акбалтасы артында, |
| 1620 | Ìý | «Айланайын Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Тездеп айда атыңды, |
| Ìý | Ìý | Камчылагың малыңды, |
| Ìý | Ìý | Айылга тезден жетели, |
| Ìý | Ìý | Ушу турган байбиче, |
| 1625 | Ìý | Байбиченин баласы, |
| Ìý | Ìý | Эптеп тапкан паанасын, |
| Ìý | Ìý | Эми көрүп алайын. |
| Ìý | Ìý | Маңдайымда паанайым, |
| Ìý | Ìý | Көрүп койгон таалайым, |
| 1630 | Ìý | Башымдагы таалайым, |
| Ìý | Ìý | Айланайын паанайым», |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Жакын келди айылга, |
| Ìý | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| 1635 | Ìý | Аны күтүп тургансып, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн Акчайым, |
| Ìý | Ìý | Акбалтанын зайыбы, |
| Ìý | Ìý | Тозуп чыкты алдынан, |
| Ìý | Ìý | Ой сүйүнчү байым,— деп, |
| 1640 | Ìý | Ой сүйүнчү, сүйүнчү, |
| Ìý | Ìý | Ээриккенде байбичең, |
| Ìý | Ìý | Эркек тапты сүйүнчү! |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип айтканда, |
| Ìý | Ìý | Айланайын Акчайым, |
| 1645 | Ìý | Кагылайын байбиче, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Атынан түшүп алган дейт, |
| Ìý | Ìý | А күмүш кашка эр токум, |
| Ìý | Ìý | Аны чечип Акчайым, |
| 1650 | Ìý | Акчайымдын колуна, |
| Ìý | Ìý | Сүйүнчүңө ушул,— деп, |
| Ìý | Ìý | Аздык кылып баратса, |
| Ìý | Ìý | Жанымды кыйып алгын,— деп, |
| Ìý | Ìý | Каныңды төгүп алгын дейт, |
| 1655 | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Эр токумду байбиче, |
| Ìý | Ìý | Акчайымга карматып, |
| Ìý | Ìý | Аттап-буттап үйүнө, |
| 1660 | Ìý | Он эки канат өргөөгө, |
| Ìý | Ìý | Эми кирип барганда, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде энекең, |
| Ìý | Ìý | Ооо жараткан кудурет, |
| Ìý | Ìý | Өңүнө келип калган дейт. |
| 1665 | Ìý | Эки бетин нур чалып, |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн Чыйырды, |
| Ìý | Ìý | Тапкан эми паанайын, |
| Ìý | Ìý | Бек кучактап алды дейт, |
| Ìý | Ìý | Айланайын байым,— деп, |
| 1670 | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Бу кудайымдын бергени, |
| Ìý | Ìý | Жараткандын буйругу, |
| Ìý | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Деп ошентип Чыйырды, |
| 1675 | Ìý | Бай Жакыпка муну айтса, |
| Ìý | Ìý | Көзүм тийсе кандай,— деп, |
| Ìý | Ìý | Кокус кандай болот,— деп, |
| Ìý | Ìý | Сөзүм тийсе кандай,— деп, |
| Ìý | Ìý | Сөзүм тийсе кокус,— деп, |
| 1680 | Ìý | Мына ошондо бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Ар качандан бир качан, |
| Ìý | Ìý | Күмүш жаак булдурсун, |
| Ìý | Ìý | Кармай жүргөн колуна, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде жарыктык, |
| 1685 | Ìý | Кашкасын тийип башына, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо баланын, |
| Ìý | Ìý | Коркуратта бек жыттап, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Ырым кылып ушундай, |
| 1690 | Ìý | Аман-эсен болсун,— деп, |
| Ìý | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Бу кудайдын кылган иши,— деп, |
| Ìý | Ìý | Абалкы атам Арыстан, |
| Ìý | Ìý | Түп атакем Түмөн кан, |
| 1695 | Ìý | Түбүнөн кызыр дарыган. |
| Ìý | Ìý | Өлгөн сайын өөрчүгөн, |
| Ìý | Ìý | Түгөнгөн сайын түтөгөн, |
| Ìý | Ìý | Касиеттүү эл элең, |
| Ìý | Ìý | Эми атаганат дүнүйө, |
| 1700 | Ìý | Кечээ Караган атам өлгөндө, |
| Ìý | Ìý | Кыямат жайды көргөндө, |
| Ìý | Ìý | Калың кыргыз журтубуз, |
| Ìý | Ìý | Туш тарапка чачылып, |
| Ìý | Ìý | Чамындыдай быркырап, |
| 1705 | Ìý | А кеби кетип тереңге, |
| Ìý | Ìý | Бири кетип береңге, |
| Ìý | Ìý | Бири кетип Кангайга, |
| Ìý | Ìý | Бири кетип Алтайга, |
| Ìý | Ìý | Ооо жараткан кудай ай, |
| 1710 | Ìý | Кудайдын кылган иши экен. |
| Ìý | Ìý | Ушу балам аман чоңойсо, |
| Ìý | Ìý | Калың кыргыз журтумду, |
| Ìý | Ìý | Бир этекке жыйса,— деп, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| 1715 | Ìý | Деп,— ошондо бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Калаганың ушундай, |
| Ìý | Ìý | Тилек кылып кудайга, |
| Ìý | Ìý | Алаканын жайган дейт, |
| Ìý | Ìý | Оң алакан жайган дейт, |
| 1720 | Ìý | Оң алакан караса, |
| Ìý | Ìý | Ооо жараткан кудурет, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде сураба, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде сурасаң, |
| Ìý | Ìý | Аппак сүт уюп калыптыр. |
| 1725 | Ìý | Сол алакан жайган дейт, |
| Ìý | Ìý | Сол алакан жайганда, |
| Ìý | Ìý | Сол алакан караса, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Аппак сүт уюп калыптыр. |
| 1730 | Ìý | Муну көрүп бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Жаратканга жалынып, |
| Ìý | Ìý | Кудайга эми ыйман келтирип, |
| Ìý | Ìý | Айланайым кудайым, |
| Ìý | Ìý | Бу кудайдын кылган иши экен, |
| 1735 | Ìý | Аман-эсен чоңойсун, |
| Ìý | Ìý | Аты болсун Чоң Жинди, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Көрө албаган көз жаман, |
| Ìý | Ìý | Сүйлөп койсо сөз жаман, |
| 1740 | Ìý | Аты болсун Чоң Жинди. |
| Ìý | Ìý | Жашы жетсе жетилип, |
| Ìý | Ìý | Жетиге жашы келгиче, |
| Ìý | Ìý | Аты болсун Чоң Жинди. |
| Ìý | Ìý | Андай кийин көрөөрмүн, |
| 1745 | Ìý | Жараткандын буйругун, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Атын коюп Чоң Жинди, |
| Ìý | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Кудай бетин көргөзбө, |
| 1750 | Ìý | Деп,— ошондо жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Алтымыш балбан бир келсе, |
| Ìý | Ìý | Апчый турган эр чыксын, |
| Ìý | Ìý | Алтымыш аймак бир келсе, |
| Ìý | Ìý | Чапчый турган эр чыксын, |
| 1755 | Ìý | Деп,— ошондо бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Жаратканга жалынып, |
| Ìý | Ìý | Тилек кылды ичинен, |
| Ìý | Ìý | Аны көргөн Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Алаканын жайган дейт. |
| 1760 | Ìý | Кыбыланы каранып, |
| Ìý | Ìý | Кудайга кылып таазим,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо сураба, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо сурасаң, |
| Ìý | Ìý | Кудайдын кылган иши экен. |
| 1765 | Ìý | Өмүрүң узун болсун,— деп, |
| Ìý | Ìý | Ал узун өмүр ичинде, |
| Ìý | Ìý | Бакыт консун башыңа, |
| Ìý | Ìý | Асты так консун алдына, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип жарыктык, |
| 1770 | Ìý | Кылган ишиң ак болсун, |
| Ìý | Ìý | Мине турган так болсун, |
| Ìý | Ìý | Кудайдын кылган иши экен, |
| Ìý | Ìý | Аман-эсен чоңойсун, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошондо жарыктык, |
| 1775 | Ìý | Бай Жакып айтат мындай,— деп, |
| Ìý | Ìý | Кулалы таптап куш кылып, |
| Ìý | Ìý | Курама жыйып журт кылсын, |
| Ìý | Ìý | Кыргы эк таптап куш кылып, |
| Ìý | Ìý | Кыргызды жыйып журт кылсын, |
| 1780 | Ìý | Карганынн көзүн каратпай, |
| Ìý | Ìý | Кап кайда элди таратпай, |
| Ìý | Ìý | Ооо жараткан кудурет, |
| Ìý | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Кузгундун көзүн каратпай, |
| 1785 | Ìý | Кокту колот таратпай, |
| Ìý | Ìý | Кыргызды жыйсын уулум,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Жаратканга жалынып, |
| Ìý | Ìý | Бата тилеп турган дейт, |
| 1790 | Ìý | «Ооомин артын берсин,— деп, |
| Ìý | Ìý | Түбүн берсин бир кудай, |
| Ìý | Ìý | Түптүү элдин бири элек, |
| Ìý | Ìý | Артын берсин бир кудай, |
| Ìý | Ìý | Артык элдин бири элек. |
| 1795 | Ìý | Ооо жараткан кудай ай», |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Бата кылды ушундай, |
| Ìý | Ìý | Аны көргөн Акбалта, |
| Ìý | Ìý | Анын аркы жагында, |
| 1800 | Ìý | Байбичеси Акчайым, |
| Ìý | Ìý | А да алакан жайып алганда, |
| Ìý | Ìý | Ооо жараткан кудурет, |
| Ìý | Ìý | Ал аңгыча болгон жок, |
| Ìý | Ìý | Көрүнгөндө көрүнүп, |
| 1805 | Ìý | Көрүнбөсө тим эле, |
| Ìý | Ìý | Көк түтүндөй бөлүнүп. |
| Ìý | Ìý | Кайдан келди билбеймин, |
| Ìý | Ìý | Кайыбынан кабылып, |
| Ìý | Ìý | Аксакалчан думана, |
| 1810 | Ìý | Өзү кудай жолунда, |
| Ìý | Ìý | Аса таяк колунда, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Берчи балаң колума, |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошондо думана, |
| 1815 | Ìý | Кайыбынан кабылып, |
| Ìý | Ìý | Келди Жакып кашына, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо байбиче, |
| Ìý | Ìý | Кайран энең Чыйырды, |
| 1820 | Ìý | Койнундагы баланы, |
| Ìý | Ìý | Думананын колуна, |
| Ìý | Ìý | Кармата салды көрдүңбү? |
| Ìý | Ìý | Кудайымдын кылган иши экен. |
| Ìý | Ìý | «Оо жараткан кудурет, |
| 1825 | Ìý | Кундак боосу бек болсун! |
| Ìý | Ìý | Бешик боосу бек болсун! |
| Ìý | Ìý | Өмүрү узун болсун уулуңдун», |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошондо думана, |
| Ìý | Ìý | Аты болсун Манас,— деп, |
| 1830 | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Жердеген жери Талас,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошентип айтканда, |
| Ìý | Ìý | Ал аңгыча болгон жок, |
| Ìý | Ìý | Айтаарым ушу момундай, |
| 1835 | Ìý | «Алтымыш балбан бир келсе, |
| Ìý | Ìý | Апчый турган эр чыксын, |
| Ìý | Ìý | Алтымышы бир келсе, |
| Ìý | Ìý | Чапчый турган шер чыксын. |
| Ìý | Ìý | Аман-эсен болсун,— деп, |
| 1840 | Ìý | Калың кыргыз журтуңду, |
| Ìý | Ìý | Жыя турган эр болсун, |
| Ìý | Ìý | Аю болбой алп болсун», |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошондо жарыктык. |
| Ìý | Ìý | Өзүң көргөн думана, |
| 1845 | Ìý | Көздөн кайым болуп кайтканда, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Аң-таң болуп турган дейт, |
| Ìý | Ìý | Аты болсун Манас,— деп, |
| Ìý | Ìý | Айтканын көрчү кудайым, |
| 1850 | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Бу кудайдын кылган иши,— деп, |
| Ìý | Ìý | Маңдайга жазган ушу,— деп, |
| Ìý | Ìý | Бул жараткандын иши го? |
| Ìý | Ìý | Артын берсин бир Кудай”. |
| 1855 | Ìý | Артык элдин бири элек. |
| Ìý | Ìý | Ооо жараткан кудай ай», |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошентип бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Бата кылды ушундай, |
| Ìý | Ìý | Аны көргөн Акбалта, |
| 1860 | Ìý | Анын аркы жагында, |
| Ìý | Ìý | Байбичеси Акчайым, |
| Ìý | Ìý | А да алакан жайып алганда, |
| Ìý | Ìý | Ооо жараткан кудурет, |
| Ìý | Ìý | Ал аңгыча болгон жок, |
| 1865 | Ìý | Көрүнгөндө көрүнүп, |
| Ìý | Ìý | Көрүнбөсө тим эле, |
| Ìý | Ìý | Көк түтүндөй бөлүнүп. |
| Ìý | Ìý | Кайдан келди билбеймин, |
| Ìý | Ìý | Кайыбынан кабылып, |
| 1870 | Ìý | Аксакалчан думана, |
| Ìý | Ìý | Өзү кудай жолунда, |
| Ìý | Ìý | Аса таяк колунда, |
| Ìý | Ìý | Ошо кезде жарыктык, |
| Ìý | Ìý | Берчи балаң колума, |
| 1875 | Ìý | Деп,— ошондо думана, |
| Ìý | Ìý | Кайыбынан кабылып, |
| Ìý | Ìý | Келди Жакып кашына, |
| Ìý | Ìý | Айланайын кудурет, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо байбиче, |
| 1880 | Ìý | Кайран энең Чыйырды, |
| Ìý | Ìý | Койнундагы баланы, |
| Ìý | Ìý | Думананын колуна, |
| Ìý | Ìý | Кармата салды көрдүңбү? |
| Ìý | Ìý | Кудайымдын кылган иши экен. |
| 1885 | Ìý | «Ооо жараткан кудурет, |
| Ìý | Ìý | Кулдак? боосу бек болсун, |
| Ìý | Ìý | Бешик боосу бек болсун, |
| Ìý | Ìý | Өмүрү узун болсун уулуңдун», |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошондо думана, |
| 1890 | Ìý | Аты болсун Манас,— деп, |
| Ìý | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Жердеген жери Талас,— деп, |
| Ìý | Ìý | Мына ошентип айтканда, |
| Ìý | Ìý | Ал аңгыча болгон жок, |
| 1895 | Ìý | Айтаарым ушу момундай, |
| Ìý | Ìý | «Алтымыш балбан бир келсе, |
| Ìý | Ìý | Апчый турган эр чыксын, |
| Ìý | Ìý | Алтымышы бир келсе, |
| Ìý | Ìý | Чапчый турган шер чыксын. |
| 1900 | Ìý | Аман-эсен болсун,— деп, |
| Ìý | Ìý | Калың кыргыз журтуңду, |
| Ìý | Ìý | Жыя турган эр болсун, |
| Ìý | Ìý | Аю болбой алп болсун», |
| Ìý | Ìý | Деп,— ошондо жарыктык. |
| 1905 | Ìý | Өзүң көргөн думана, |
| Ìý | Ìý | Көздөн кайым болуп кайтканда, |
| Ìý | Ìý | Мына ошондо бай Жакып, |
| Ìý | Ìý | Аң-таң болуп турган дейт, |
| Ìý | Ìý | Аты болсун Манас,— деп, |
| 1910 | Ìý | Айтканын көрчү кудайым, |
| Ìý | Ìý | Атаганат дүнүйө, |
| Ìý | Ìý | Бу кудайдын кылган иши,— деп, |
| Ìý | Ìý | Маңдайга жазган ушу,— деп. |